UM BIRTINGU SJÁLFBÆRNIUPPLÝSINGA

Undanfarin ár hefur verið unnið að því að aðlaga upplýsingagjöf Haga á sviði sjálfbærni að ESRS upplýsingastöðlunum (e. European Sustainability Reporting Standards), sem byggja á ólögfestri CSRD tilskipun Evrópusambandsins (e. Corporate Sustainability Reporting Directive).

Í upphaflegri mynd átti umrædd tilskipun að ná til um 50 þúsund evrópskra fyrirtækja. Í kjölfar gagnrýni á umfang stjórnsýslubyrða sem tilskipunin lagði á fyrirtæki setti framkvæmdastjórn Evrópusambandsins þann 26. febrúar 2025 fram svokallaða Omnibus-tillögu með það að markmiði að einfalda regluverk sambandsins á sviði sjálfbærni. Tillagan var endanlega samþykkt í lok árs 2025 og var niðurstaðan veruleg þrenging á gildissviði tilskipunarinnar. Þessi breyting mun þó ekki hafa áhrif á stöðu Haga gagnvart tilskipuninni, enda er félagið eitt af fáum íslenskum félögum sem eru yfir uppfærðum stærðarviðmiðum. Ekki er hins vegar ljóst hvenær tilskipunin verður lögfest hér á landi, en breytingarnar munu taka gildi gagnvart evrópskum fyrirtækjum fyrir fjárhagsárið 2027.

Í árs- og sjálfbærniskýrslu þessari eru valdir upplýsingaliðir birtir í samræmi við fyrrnefnda staðla án sérstakrar tilvísunar. Hvað varðar aðra óbirta upplýsingaliði verður unnið að frekari útfærslu og aðlögun þegar upplýsingaskylda Haga liggur betur fyrir.

Sjálfbærniupplýsingarnar taka almennt mið af sama umfangi og fjárhagsuppgjör félagsins og eru teknar saman á samstæðugrundvelli. Stærsta undantekningin á þessu er sú að P/F SMS í Færeyjum er undanskilið í flestum upplýsingaliðum. Unnið er að öflun upplýsinga frá SMS og helstu birgjum félagsins.

Sjálfbærniuppgjör Haga var birt samhliða ársreikningi félagsins þann 29. apríl 2026. Uppgjörið hefur að geyma tölulegar niðurstöður tengdar umhverfismálum og félagslegum þáttum í starfsemi samstæðunnar. Þeir hlutar uppgjörsins sem fjalla um losun gróðurhúsalofttegunda, orkunotkun og starfsmannamál hafa hlotið staðfestingu óháðs endurskoðanda með takmarkaðri vissu (e. limited assurance).

Tölulegt sjálfbærniuppgjör Haga ásamt staðfestingu óháðs endurskoðanda má finna hér.

Heilt yfir hefur góður árangur náðst í sjálfbærnimálum á undanförnum árum í starfsemi Haga. Árangur þessi endurspeglast meðal annars í úttekt Sjálfbærnivísis PwC á árinu 2025, þar sem Hagar voru annað árið í röð í hópi þeirra fyrirtækja sem þykja skara fram úr í upplýsingagjöf á sviði sjálfbærni og samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda.

TVÍÞÁTTA MIKILVÆGISMAT

Hagar hafa framkvæmt tvíþátta mikilvægismat, þar sem lagt er mat á mikilvægi sjálfbærnitengdra áhrifa, fjárhagslegrar áhættu og tækifæra í starfsemi félagsins og virðiskeðju þess. Tilgangur matsins er í fyrsta lagi að ákvarða umfang upplýsingaskyldu Haga gagnvart ESRS stöðlunum og í öðru lagi að leggja grunn að stefnumótun félagsins í sjálfbærnimálum með það að markmiði að tryggja langtímaafkomu. Í upphafi ársins 2025 var Deloitte fengið til að gera frumathugun á mikilvægismatinu og var niðurstaðan einkum sú að matið væri vel unnið og aðferðafræði þess í samræmi við ESRS. Um er að ræða lifandi mat sem er endurskoðað árlega með hliðsjón af aðstæðum og fyrirliggjandi gögnum á hverjum tíma.

Frekari upplýsingar um aðferðafræði við framkvæmd matsins má finna hér.

Áhrif

Áhrif Haga á umhverfi eða fólk geta ýmist verið raunveruleg eða hugsanleg, jákvæð eða neikvæð og átt sér stað í eigin starfsemi eða í virðiskeðju félagsins. Eftirfarandi tafla inniheldur yfirlit yfir þau sjálfbærnitengdu áhrif sem Hagar hafa skilgreint sem mikilvæg í rekstri félagsins:

Fjárhagsleg áhætta og tækifæri

Við greiningu á fjárhagslegri áhættu í tengslum við sjálfbærni er horft til atriða sem geta haft neikvæð fjárhagsleg áhrif á félagið, s.s. leitt til samdráttar í tekjum, aukins kostnaðar, skerts aðgangs að fjármagni, hærri fjármögnunarkostnaðar og/eða minni áhuga frá fjárfestum. Við mat á fjárhagslegum tækifærum er svo aftur á móti horft til atriða sem geta haft jákvæð fjárhagsleg áhrif á félagið.

Hér má finna samantekt á þeirri fjárhagslegu áhættu sem félagið telur að nái mikilvægisþröskuldi:

Að lokum er hér yfirlit yfir þau fjárhagslegu tækifæri sem teljast mikilvæg samkvæmt tvíþátta mikilvægismati:

Niðurstaða

Að neðan má sjá niðurstöður tvíþátta mikilvægismats með tilliti til undirmálaflokka ESRS (e. sub-topics). Undirmálaflokkar sem ná mikilvægisþröskuldi geta ýmist verið mikilvægir út frá áhrifum, fjárhagslegri áhættu/tækifærum eða báðum þessum þáttum. Ef engin marktæk áhrif og fjárhagsleg áhætta/tækifæri hafa verið greind fyrir tiltekinn undirmálaflokk er honum úthlutað gildinu 0.

Út frá mikilvægismati á áhrifum, áhættu og tækifærum í starfsemi Haga og virðiskeðju er það niðurstaða félagsins að eftirtaldir sex yfirmálaflokkar ESRS staðlanna séu mikilvægir út frá bæði áhrifum og fjárhagslegri áhættu:

• Loftslagsbreytingar (E1)
• Líffræðileg fjölbreytni og vistkerfi (E4)
• Hráefnanotkun og hringrásarhagkerfi (E5)
• Eigin mannauður (S1)
• Neytendur og endanotendur (S4)
• Viðskiptasiðferði (G1)

Þá eru tveir efnisflokkar taldir mikilvægir út frá mati á áhrifum, en ná ekki upp fyrir mikilvægisþröskuld fjárhagslegrar áhættu:

• Mengun á vatni, landi og andrúmslofti (E2)
• Starfsfólk í virðiskeðju (S2)

Að lokum voru eftirfarandi efnisflokkar hvorki taldir mikilvægir út frá mati á áhrifum né fjárhagslegri áhættu:

• Vatn og sjávarauðlindir (E3)
• Samfélagsleg réttindi (S3)

Framangreind niðurstaða leggur grunn að langtímaforgangsröðun verkefna og stefnumótun Haga í tengslum við sjálfbærni.

SJÁLFBÆRNISTEFNA

Uppfærð sjálfbærnistefna Haga var samþykkt af stjórn félagsins þann 22. mars 2024. Við uppfærslu á stefnunni var tekið mið af mikilvægismati félagsins á sjálfbærnitengdum áhrifum, áhættu og tækifærum.

Sjálfbærnistefna Haga er langtímaáætlun félagsins um hvernig það getur lagt sitt af mörkum til betra og heilbrigðara umhverfis og samfélags, samhliða heilbrigðum rekstri. Stefnan byggir á fjórum meginstoðum, sem móta áherslur félagsins og þau lykilverkefni sem unnið er að hverju sinni:

Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna

Hagar hafa valið sjö af sautján heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna til að styðja enn frekar við stefnustoðir félagsins. Markmiðin eru: 5: Jafnrétti kynjanna, 8: Góð atvinna og hagvöxtur, 9: Nýsköpun og uppbygging, 10: Aukinn jöfnuður, 12: Ábyrg neysla og framleiðsla, 13: Aðgerðir í loftslagsmálum, 15: Líf á landi.

Hagar og dótturfélög hafa um árabil lagt mikla áherslu á umhverfismál í allri sinni starfsemi. Umhverfisstefna Haga nær til allrar starfsemi félagsins og dótturfélaga auk starfsfólks samstæðunnar. Meginmarkmið stefnunnar er að samstæðan leggi sitt af mörkum í þágu sjálfbærrar þróunar og samfélagslegrar ábyrgðar og styðji við mikilvægi þess að starfsfólk sé meðvitað um aðgerðir félagsins í þágu umhverfisins. Hagar vilja stuðla að sjálfbærri nýtingu á auðlindum jarðarinnar í þágu íbúa hennar, atvinnulífs og komandi kynslóða, til efnahagslegs og félagslegs ábata.

Umhverfisstefnan leggur megináherslu á fjóra málaflokka, þ.e. loftslagsbreytingar, mengun, líffræðilega fjölbreytni og hringrásarhagkerfi.

LOFTSLAGSBREYTINGAR

Við framkvæmd tvíþátta mikilvægismats var annars vegar lagt mat á þau áhrif sem starfsemi Haga hefur á loftslagið og hins vegar þá fjárhagslega áhættu sem loftslagsbreytingar kunna að hafa í för með sér fyrir félagið.

Áhrif Haga á loftslagið koma einkum fram í beinni og óbeinni losun gróðurhúsalofttegunda. Þar vegur þyngst óbein losun sem á sér stað í virðiskeðju félagsins, og þá sér í lagi losun vegna framleiðslu og flutnings á þeim vörum sem samstæðan selur, sem og losun vegna notkunar þess eldsneytis sem Olís selur til viðskiptavina sinna.

Hvað helstu fjárhagslegu áhættu varðar, þá þykir ljóst að loftslagsbreytingar munu hafa veruleg áhrif á matvælaframleiðslu um allan heim. Áhrifanna er þegar farið að gæta í virðiskeðju Haga þar sem uppskerubrestir vegna veðurfarsbreytinga eru tíðari en áður.

Takmörkun framboðs sem bundið er við einstaka vörur eða vörutegundir felur í sér óverulega áhættu fyrir Haga. Aðlögunarhæfni samstæðunnar gerir henni kleift að bregðast við slíkum breytingum á framboði án mikilla vandkvæða. Verði hins vegar um að ræða kerfislægan vöruskort á heimsvísu, til að mynda vegna víðtækra uppskerubresta eða útflutningshafta á framleiðsluafurðum, getur það haft umtalsverð áhrif á starfsemi Haga.

Aðgerðir og stefnumótun stjórnvalda í loftslagsmálum munu jafnframt hafa áhrif á þann hluta starfsemi Haga sem snýr að eldsneytissölu. Markmið Evrópusambandsins um kolefnishlutleysi fyrir árið 2050 og 55% samdrátt í losun fyrir 2030 gera ráð fyrir hröðum orkuskiptum með tilheyrandi áhrifum á tekjur vegna olíusölu. Núverandi birtingarmyndir þessa eru m.a. yfirvofandi losunarheimildarkerfi fyrir söluaðila eldsneytis (ETS 2) og losunarheimildarkerfi á flutningsaðila eldsneytis (ETS) sem öll leiða til hærra kostnaðarverðs á jarðefnaeldsneytisbruna í þeim tilgangi að hraða orkuskiptum. Á sama tíma fela orkuskiptin þó einnig í sér fjárhagsleg tækifæri, til að mynda með aukinni sölu á umhverfisvænni orkugjöfum og mótun nýrra tekjustrauma tengdum þjónustu og innviðum fyrir rafvæðingu samgangna og aðra vistvæna orkugjafa.

Hagar leggja áherslu á að þekkja áhrif félagsins á loftslagið og draga markvisst úr losun gróðurhúsalofttegunda. Þá er á sama tíma mikilvægt að tryggja seiglu félagsins gagnvart hugsanlegum afleiðingum loftslagsbreytinga. Í umhverfisstefnu félagsins er einkum lögð áhersla á að Hagar og dótturfélög:

• Mæli og hafi reglulegt eftirlit með losun gróðurhúsalofttegunda bæði í eigin rekstri sem og í virðiskeðju sinni.
• Setji sér markmið um samdrátt í losun með hliðsjón af markmiðum íslenskra stjórnvalda og alþjóðasamfélagsins.
• Innleiði og endurskoði með reglubundnum hætti aðgerðaráætlun sem miðar að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda.
• Hugi sérstaklega að orkusparandi aðgerðum í allri starfsemi, hvort sem er á skrifstofum, í verslunum og í framkvæmdum á vegum félagsins.
• Taki mið af sjálfbærnisjónarmiðum við innkaup í þágu starfseminnar.
• Fjárfesti með ábyrgum hætti í verkefnum sem hafa það að markmiði að binda kolefni úr andrúmslofti.
• Vinni markvisst að því að auka seiglu og aðlögunarhæfni gagnvart mögulegum afleiðingum loftslagsbreytinga, s.s. uppskerubrestum í virðiskeðju félagsins.

Losun gróðurhúsalofttegunda

Losun gróðurhúsalofttegunda í starfsemi Haga og dótturfélaga er gerð upp í samræmi við Greenhouse Gas Protocol aðferðafræðina og er notast við Sustainability Platform hugbúnaðarlausn Klappa til að halda utan um losunarbókhald samstæðunnar. Greenhouse Gas Protocol aðferðafræðin skiptir losun upp í þrjú umföng:

• Umfang 1 nær til beinnar losunar frá starfsemi Haga. Um er að ræða þá losun sem verður til í rekstri félagsins, s.s. vegna eldsneytisbruna farartækja eða gasleka af kælikerfum.
• Umfang 2 nær til óbeinnar losunar vegna aðkeyptrar orku. Hér er um að ræða losun sem verður til við framleiðslu á því rafmagni og heitavatni sem notað er í starfsemi Haga.
• Umfang 3 nær svo til annarrar óbeinnar losunar sem á sér stað í virðiskeðju Haga og er tilkomin vegna viðskiptaumsvifa félagsins. Umfang 3 inniheldur 15 losunarflokka sem skiptast í aðstreymi (e. upstream) og frástreymi (e. downstream).

Félagið hefur framkvæmt mikilvægismat í þeim tilgangi að forgangsraða útreikningum á losunarþáttum eins og þeir eru skilgreindir í GHG Protocol. Mikilvægismat þetta er endurskoðað árlega. Við matið er annars vegar horft á áætlað eða útreiknað umfang losunarþáttar og hins vegar hversu aðgengilegt er að framkvæma útreikninga á viðkomandi losunarþætti.

Grænmerktir losunarþættir eru þeir sem taldir eru fram í uppgjöri félagsins á meðan þeir gulmerktu hafa ekki verið taldir fram hingað til. Aðrir losunarþættir í umfangi 3, sem ekki koma fram á myndinni að ofanverðu, eru taldir óverulegir eða ekki eiga við, en þeir eru:

• Leigðar eignir (flokkur 8): Losun vegna leigðra eigna er gerð upp í umfangi 2.
• Flutningur og dreifing á síðari stigum (flokkur 9): Losun vegna þessa þáttar er talin óveruleg, enda eru viðskiptavinir félagsins að jafnaði endanotendur vöru. Þá eru vörusendingar til viðskiptavina gerðar upp í flokki 4, þar sem félagið greiðir flutningsaðila fyrir slíkar sendingar þótt viðskiptavinur kunni að vera rukkaður fyrir sendingarkostnaði af dótturfélögum Haga.
• Áframhaldandi vinnsla á seldri vöru (flokkur 10): Losun er talin óveruleg þar sem endanotendur eru að jafnaði viðskiptavinir félagsins.
• Sérleyfishafar (flokkur 14): Félagið er ekki sérleyfisveitandi.

Mæld heildarlosun Haga var 1.033.249 tCO2í á almanaksárinu 2025 og hefur lækkað um 16% frá grunnári (2022). Þá hefur losun miðað við veltu lækkað um 25% á sama tímabili, sem endurspeglar að losun á hverja krónu í veltu hefur dregist saman um meira en samdráttur í heildarlosun gefur til kynna.

Eftirfarandi tafla sýnir losun Haga á gróðurhúsalofttegundum (GHL) á almanaksárinu 2025 í samanburði við losun á árunum 2024 og 2022 (grunnár). Dálkurinn lengst til hægri í töflunni sýnir breytingu í losun gróðurhúsalofttegunda frá grunnári.

* Aukning á losun í umfangi 2 m.t.t. upprunaábyrgða frá árinu 2022 má rekja til þess að ekki hafa verið keyptar upprunaábyrgðir fyrir raforku eftir að hafið var að bjóða þær til sölu. 

** Lækkun á losun vegna flutnings- og dreifitaps orku skýrist af því að slík losun er nú talin með losun vegna hitaveitu í umfangi 2.

Hér má svo sjá þróun á losunarkræfni félagsins, mælt sem losun í tonnum af CO₂-ígildum á hverja milljón króna í veltu, að P/F SMS undanskildu.

Nánari upplýsingar um aðferðafræði við gerð losunarbókhaldsins má finna hér.

Að neðanverðu má sjá sundurliðun á orkunotkun Haga á árinu 2025. Sundurliðunin endurspeglar uppruna aðkeyptrar raforku með tilliti til upprunavottorða, en ekki raunverulegan uppruna. Upprunavottorð vegna raforkunotkunar voru ekki keypt vegna tímabilsins og tekur uppruni raforku mið af staðlaðri yfirlýsingu Orkustofnunar.

Markmið og aðgerðir

Hagar hafa sett sér eftirfarandi markmið í tengslum við loftslagsbreytingar:

Hagar hafa sett sér markmið um að lágmarki 60% samdrátt í losun í umföngum 1 og 2 fyrir árið 2030, m.v. grunnár. Helstu aðgerðir félagsins til að draga úr umræddri losun eru eftirfarandi:

• Kolsýruvæðing kælikerfa
• Orkuskipti bílaflota
• Orkusparandi aðgerðir, s.s. LED-væðing og lokun kæla og frysta

Samtals lækkaði losun í umföngum 1 og 2 um 1.513 tCO2í eða 32% á milli áranna 2024 og 2025. Hefur hún nú lækkað um 14,3% frá grunnárinu 2022 eftir óvænta hækkun á árinu 2024 vegna stórs leka sem varð á kælikerfi Bónusverslunar að Kjarnagötu á Akureyri. Umrætt kælikerfi hefur nú verið kolsýruvætt, sem útskýrir að stórum hluta jákvæða niðurstöðu ársins 2025. Þá hélt lekalosun hjá öðrum dótturfélögum Haga áfram að dragast saman á milli ára.

Lekalosun, sem er stærsti einstaki losunarþáttur Haga í umföngum 1 og 2, er í eðli sínu sveiflukennd á milli ára þar sem hún kemur almennt til vegna ófyrirséðra bilana á kælikerfum. Erfitt er því að meta árangur gagnvart markmiði eingöngu út frá mældri árslosun. Til að meta framfarir á markvissari hátt er því mikilvægt að horfa einnig til endurnýjunar á kælikerfum. Þar vegur þyngst útskipting kælikerfa sem nýta flúoraða kælimiðla fyrir kerfi sem notast við kolsýru (CO₂). Hlutfall kolsýruvæddra kælikerfa í starfsemi félagsins hefur farið jafnt og þétt hækkandi á síðustu árum og var Hagkaup t.a.m. fyrsta matvörukeðjan á Íslandi til að kolsýruvæða öll kælikerfi í verslunum sínum. Stefnt er að því að öll kælikerfi Haga gangi fyrir umhverfisvænni kælimiðlum fyrir árið 2030.

Auk framangreinds hafa Hagar um árabil lagt ríka áherslu á orkuskipti og orkusparandi aðgerðir í starfsemi sinni. Þar undir falla meðal annars rafvæðing bílaflota samstæðunnar og orkusparandi aðgerðir í fasteignum, s.s. LED-væðing lýsingar og lokun kæla og frysta. Allar verslanir Hagkaups og Bónus hafa nú verið LED-væddar, sem hefur stuðlað að minni orkunotkun í rekstrinum.

Ánægjulegur árangur hefur náðst í tengslum við markmið Haga um að ná fram árlegum samdrætti í virðiskeðjulosun. Lækkaði mæld losun samstæðunnar í umfangi 3 um tæp 10% á milli ára og hefur hún nú dregist saman um 16% frá árinu 2022 eða sem nemur 195 þúsund tonnum af koltvísýringsígildum.

Samdráttur í sölu á jarðefnaeldsneyti og aukið söluhlutfall umhverfisvænna eldsneytis hafa haft mest áhrif til lækkunar í þessu samhengi. Hefur hlutfall umhverfisvænna eldsneytis af öllu seldu eldsneyti tæplega tvöfaldast frá árinu 2023. Þessi hækkun skýrist að stærstum hluta af aukinni sölu á vatnsmeðhöndlaðri lífrænni olíu (VLO), sem er hreinna og umhverfisvænna díseleldsneyti og skilar sér í minni koltvísýringsútblæstri. Bæði hefur íblöndun með VLO olíu aukist töluvert auk þess sem sala á hreinni VLO olíu 32-faldaðist á milli ára.

Í samræmi við undirmarkmið Haga um virka þátttöku í orkuskiptum er mikill metnaður lagður í að bjóða upp á ríkulegt úrval af umhverfisvænna eldsneyti. Olís varð fyrst íslenskra dreifingaraðila á eldsneyti til að hljóta svokallaða ISCC EU vottun, sem gerir félaginu kleift að afhenda endanotendum sjálfbært eldsneyti, eins og það er skilgreint í RED II tilskipun ESB, með rekjanlegum hætti.

Jafnframt hefur Olís unnið að vetnisverkefni sem er ætlað að styðja við orkuskipti á Íslandi. Áætlanir gera ráð fyrir að sett verði upp vetnisframleiðsla og sambyggð vetnisáfyllingarstöð fyrir samgöngur á höfuðborgarsvæðinu. Með verkefninu er hægt að stíga stór skref í orkuskiptum á Íslandi, einkum í þungaflutningum á landi og í iðnaði. Fyrirhuguð uppbygging snýr að vetnisvæðingu þar sem endurnýjanleg raforka verður notuð til framleiðslu vetnis með rafgreiningu. Þá hefur Olís frá haustinu 2022 átt í samstarfi við Ísorku um uppbyggingu á neti hraðhleðslustöðva um allt land. Síðan þá hafa verið settar upp hraðhleðslustöðvar á 18 Olís og ÓB stöðvum.

Lögð hefur verið áhersla á að lágmarka losun vegna vöruflutninga í starfsemi Haga. Losun vegna aðkeypts flutnings og dreifingar minnkaði um 7,8% á milli ára og hefur nú minnkað um 18% frá grunnárinu 2022 þrátt fyrir aukningu á innfluttu magni. Stærstan hluta árangursins má rekja til áherslu félagsins á að minnka hlutfall flugfraktar af heildarinnflutningi, en hefur losun vegna vöruflutninga með flugi dregist saman um 42% frá árinu 2022. Þá hefur jafnframt verið unnið markvisst að bestun flutningsleiða innan samstæðunnar samhliða því sem flutningsaðilar Haga hafa á undanförnum árum ráðist í eigin aðgerðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í sinni starfsemi.

Aukin nákvæmni í útreikningum á virðiskeðjulosun hefur jafnframt haft áhrif til lækkunar á niðurstöðu losunarútreikninga í umfangi 3 frá árinu 2022. Þetta á einkum við losun vegna aðkeyptrar vöru til endursölu. Fyrir árið 2022 var 53% losunar vegna innkaupa reiknað út frá þyngd vöru (e. average-data method) og 47% út frá kostnaði (e. spend-based method). Það hlutfall sem reiknað er út á grundvelli þyngda hefur hins vegar hækkað jafnt og þétt og var 77% á árinu 2025, sem skilar nákvæmari niðurstöðu.

Að lokum líta Hagar á það sem samfélagslega skyldu sína að stuðla að matvælaöryggi Íslands. Á þeim árum sem framundan eru er því mikilvægt fyrir félagið að vera á verðinum og tryggja seiglu þess gagnvart afleiðingum loftslagsbreytinga. Styrking viðskiptasambanda við erlenda aðila og stuðningur við vöxt innlendrar matvælaframleiðslu eru dæmi um aðgerðir sem miða að því að takmarka áhrif slíkra atburða á starfsemi Haga.

Á síðasta fjárhagsári var unnið að samkomulagi við Salling Group um samstarf á sviði innkaupa, en Salling er stærsta dagvörusamstæða Danmerkur og ein sú stærsta á Norðurlöndunum. Innkaupasamstarfið gerir Högum kleift að auka kaupmátt sinn umtalsvert í alþjóðlegu samhengi, sem og seiglu gagnvart hugsanlegum truflunum á aðfangakeðjum og vöruskorti vegna afleiðinga loftslagsbreytinga.

Þá var styrkjum úthlutað í fimmta sinn úr Uppsprettunni, nýsköpunarsjóði Haga, á síðasta rekstrarári. Tilgangur Uppsprettunnar er að virkja og styðja frumkvöðla til nýsköpunar og þróunar í íslenskri matvælaframleiðslu. Sjóðurinn leggur áherslu á stuðning við verkefni sem taka tillit til sjálfbærni og styðja við innlenda framleiðslu. Frá stofnun sjóðsins árið 2021 hafa 50 íslensk nýsköpunarverkefni hlotið styrki fyrir samtals um 70 milljónir króna. Nánar má lesa um Uppsprettuna í sérstökum kafla í ársskýrslu þessari.

Fjárfesting í kolefniseiningum

Samhliða markmiðum um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda leggja Hagar áherslu á að styðja við verkefni sem vinna að bindingu kolefnis úr andrúmslofti eða stuðla að forðun á slíkri losun.

Það er stefna Haga að fjárfesta í fjölbreyttum og ábyrgum verkefnum sem leggja áherslu á rekjanleika og mælingar. Þá er einnig lögð áhersla á að fjárfestingin skili sér innanlands eða til samfélaga sem eru einstaklega viðkvæm fyrir afleiðingum loftslagsbreytinga.

Fjárfest var í eftirfarandi verkefnum á árinu:

Katla Carbon: Verkefnið snýr að því að tryggja jaðarsettum stúlkum í Sambíu fulla fimm ára gagnfræðiskólamenntun. Katla Carbon hefur þróað aðferðafræði og reiknilíkan sem magngreinir loftslagsávinning þess að auka menntunarstig stúlkna í þróunarríkjum í tonnum af koltvísýringsígildum. Kolefniseiningarnar sem Katla Carbon framleiðir eru einingar í bið (ex ante). Að verkefninu loknu verða þær staðfestar og skráðar í loftslagsskrá International Carbon Registry. Hagar hafa gert framvirkan samning um kaup á kolefniseiningum Kötlu Carbon til þriggja ára.

Klim: Binding kolefnis í jarðvegi með beitingu auðgandi landbúnaðar (e. regenerative agriculture). Verkefnið styður bændur í innleiðingu breyttra búskaparhátta sem auka kolefnisbindingu í jarðvegi. Bindingin felst í aukinni uppsöfnun lífræns kolefnis í jarðvegi, sem jafnframt bætir frjósemi hans og vatnsheldni. Kolefniseiningarnar eru vottaðar samkvæmt Verra VCS og skráðar í CSA – GHG CleanProject Registry.

Carboneers: Binding kolefnis úr andrúmslofti með framleiðslu á handgerðum lífkolum í Indlandi. Verkefnið hefur tengingu við matvælaframleiðslu þar sem lífkol eru notuð til að auðga jarðveg til ræktunar. Áætlaður varanleiki bindingarinnar er yfir 100 ár. Verkefnið leggur jafnframt áherslu á valdeflingu kvenna, en 60% stjórnenda verkefnisins eru konur. Verkefnið er vottað samkvæmt Carbon Standards International og einingarnar skráðar í C-Sink Registry.

MENGUN

Sala og dreifing á eldsneyti og öðrum rekstrarvörum sem geta mengað umhverfið fela í sér eðlislæga hættu á mengun og mengunaróhöppum. Samkvæmt tvíþátta mikilvægismati eru raunveruleg og hugsanleg neikvæð áhrif af starfsemi Haga í tengslum við mengun eftirfarandi:

• Hætta á mengunaróhöppum í eigin rekstri og virðiskeðju við dreifingu og meðhöndlun á olíu og öðrum efnum
• Sala á vörum sem geta mengað umhverfið við notkun hjá viðskiptavinum félagsins, s.s. efna- og hreinsivörum
• Innflutningur og sala á svokölluðum „efnum sem valda áhyggjum“ (e. substances of concern)

Í umhverfisstefnu Haga er lögð rík áhersla á forvarnir og aðgerðir sem miða að því að koma í veg fyrir og lágmarka líkur á hvers konar mengun, hvort sem er á landi, vatni eða andrúmslofti, í eigin rekstri eða í virðiskeðju félagsins.

Markmið og aðgerðir

Eftirfarandi markmið hafa verið sett í tengslum við mengun og mengunarforvarnir:

Það er markmið Haga að engin mengunarslys eigi sér stað í starfsemi samstæðunnar á hverju ári. Til þess að lágmarka líkur á slíkum óhöppum eru til staðar verkferlar og verklagsreglur sem tryggja örugga meðhöndlun og geymslu á olíu og efnum, reglubundið eftirlit með búnaði og geymslutönkum og þjálfun starfsmanna í viðbrögðum við mengunaróhöppum. Engin mengunarslys áttu sér stað á árinu 2025 og ekki hefur átt sér stað alvarlegt mengunaróhapp í starfsemi Olís frá árinu 2006.

Þá er lögð áhersla á að auka sölu á umhverfisvænni iðnaðar- og rekstrarvörum. Félagið hefur í því samhengi lagt mikið upp úr ríkulegu framboði af vörum með umhverfisvottunum á borð við Svansmerkið, Cradle-to-cradle og EU Ecolabel.

Olís hefur á árinu 2025 unnið markvisst að uppbyggingu bílaþvottastöðva undir vörumerkinu Glans, sem nú eru orðnar fimm talsins. Stöðvar Glans eru frábrugðnar hefðbundnum bílaþvottastöðum að því leyti að við þvottinn er notað upphitað ferskvatn. Með því má stytta þvottatíma og draga verulega úr notkun sápu og annarra hreinsiefna. Á stöðinni er jafnframt notast við olíuskiljubúnað sem þróaður var í samstarfi við Borgarplast. Skiljubúnaðurinn uppfyllir nýjustu kröfur um mengunarvarnir og tryggir að olía og önnur mengandi efni berist ekki í fráveitukerfi. Olíu- og tjöruleysi er safnað í sérstakan tank sem tæmdur er reglulega og innihaldið sent til endurvinnslu.

LÍFFRÆÐILEGUR FJÖLBREYTILEIKI

Áhrif sem Hagar kunna að hafa á líffræðilegan fjölbreytileika eru einkum óbein og eiga sér stað í virðiskeðju félagsins. Losun gróðurhúsalofttegunda flýtir fyrir loftslagsbreytingum sem geta valdið hnignun á líffræðilegum fjölbreytileika á ákveðnum svæðum. Auk þess getur breytt landnotkun vegna matvælaframleiðslu, sérstaklega í landbúnaði, haft neikvæð áhrif á búsvæði lífvera.

Fjárhagsleg áhætta getur einnig verið fólgin í hnignun á líffræðilegum fjölbreytileika, enda er það þekkt að matvælaframleiðsla reiðir sig að miklu leyti á hann. Eins og áður hefur komið fram eru Hagar og dótturfélög vel í stakk búin til að mæta framboðstakmörkunum sem bundnar eru við einstaka vörur eða vörutegundir. Verði hins vegar kerfislægur matvælaskortur á heimsvísu vegna slíkrar hnignunar getur það haft veruleg áhrif á félagið.

Í umhverfisstefnu Haga er lögð áhersla á að félagið auki þekkingu sína í tengslum við áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika í virðiskeðju félagsins og vinni markvisst að því að draga úr neikvæðum áhrifum eftir fremsta megni.

Markmið og aðgerðir

Hagar hafa sett sér eftirfarandi markmið í tengslum við líffræðilegan fjölbreytileika:

Hagar hafa sett sér það markmið að auka framboð á vörum sem hafa vottun um lífræna eða sjálfbæra framleiðslu. Þótt slíkar vottanir séu ekki trygging fyrir því að framleiðsluaðferðir hafi engin skaðleg áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika má færa rök fyrir því að vottaðar vörur séu töluvert ólíklegri til að hafa slík skaðleg áhrif.

Fyrir tilstilli innkaupasamstarfs Haga og Salling Group er áætlað að það verði umbylting í framboði á vörum með sjálfbærnitengdar vottanir í verslunum Bónus og Hagkaups á rekstrarárinu 2026/27. Stefnt er að því að vottaðir valkostir verði til staðar í öllum helstu vöruflokkum dagvöru.

Með samstarfinu munu ný vörumerki Salling líta dagsins ljós í verslunum þar sem lögð er rík áhersla á vottanir á borð við Evrópulaufið, EU Ecolabel, Svansmerkið og Rainforest Alliance. Þar má m.a. nefna hundruð vara með lífrænni vottun sem tilheyra vörumerkinu Salling ØKO. Markmið lífrænnar framleiðslu er að stunda ræktun í sátt við umhverfið á hátt sem styður við heilbrigði manna og vistkerfa, og verndar líffræðilegan fjölbreytileika jarðvegs. Þá hafa Salling vörur sem innihalda soja eða pálmaolíu vottanir þess efnis að framleiðsla varanna stuðli ekki að skógareyðingu eða hnignun líffræðilegs fjölbreytileika. Úrval af vörum undir vörumerkjum Salling mun koma til með að aukast jafnt og þétt í verslunum Haga á núlíðandi rekstrarári.

Í siðareglum birgja Haga og dótturfélaga er sérstaklega kveðið á um líffræðilegan fjölbreytileika. Þar er lögð sú krafa á birgja að þeir leggi sig fram við að þekkja bæði bein og óbein áhrif starfseminnar á líffræðilega fjölbreytni og tryggi framfylgd siðareglnanna gagnvart aðfangakeðju sinni. Unnið er að innleiðingu siðareglnanna í innkaupasamninga.

HRINGRÁSARHAGKERFI

Samkvæmt tvíþátta mikilvægismati Haga eru úrgangsmyndun í eigin starfsemi og matarsóun helstu áhrif félagsins í tengslum við hringrásarhagkerfi. Það er stefna Haga að lágmarka alla sóun og innleiða hringrásarhugsun í starfsemi félagsins. Einkum er lögð áhersla á að:

• Halda úti mælingum á vörusóun og þeim úrgangi sem fellur til í starfseminni.
• Leita stöðugt leiða til að draga úr vörusóun, minnka úrgangsmagn og bæta flokkunar- og endurvinnsluhlutfall.
• Hafa sjálfbærnisjónarmið að leiðarljósi við hönnun og efnisval á umbúðum fyrir eigin framleiðsluvörur.

Þá hefur félagið jafnframt greint fjárhagslega áhættu tengda innleiðingu umbúðareglugerðar ESB (PPWR) á Íslandi. Reglugerðin gerir m.a. kröfu um að tiltekið hlutfall verslunarrýmis sé nýtt undir áfyllingarstöðvar. Aðlögun að umræddum kröfum getur því falið í sér aukinn fjárfestingakostnað við breytingu á verslunum auk þess sem notkun á hluta sölurýmis undir vörur með minni veltuhraða kann að hafa neikvæð áhrif á tekjur.

Úrgangsmyndun

Heildarmagn þess úrgangs sem myndaðist í starfsemi samstæðunnar var 6.337 tonn á árinu 2025. Þar af var bylgjupappi tæplega helmingur, en mikið af þeim vörum sem hafa viðkomu í vöruhúsum og verslunum samstæðunnar eru pakkaðar í bylgjupappa. Heildarmagn úrgangs hækkaði um 6% á milli ára. Hækkunina má rekja til einskiptisliða vegna tiltekinna framkvæmda í starfsemi samstæðunnar, sem og aukinna umsvifa.

Hér má svo sjá sundurliðun eftir meðhöndlunaraðferðum úrgangs:

Magn úrgangs sem er fargað með urðun eða brennslu án orkunýtingar fór úr 1.516 tonnum árið 2023 niður í 350 tonn árið 2024. Á árinu 2025 varð svo hækkun á slíkum úrgangi upp í 563 tonn, en skýrist sú hækkun alfarið af stórum einskiptisliðum. Án áhrifa umræddra einskiptisliða er fargað magn 306 tonn, sem er 79,8% lækkun frá árinu 2023. Lækkunin skýrist m.a. af hærra flokkunarhlutfalli, en sér í lagi af bættri úrgangsmeðhöndlun hjá þjónustuaðilum Haga, enda fer nú mun minna hlutfall úrgangs í urðun en áður. Hér má sjá þróun á endurheimtingar- og flokkunarhlutfalli á síðustu árum:

Matarsóun

Gríðarlegt magn matvæla fer í gegnum vöruhús og verslanir samstæðunnar á ári hverju og er mikið kapp lagt á að minnka matarsóun eins og kostur er. Þrátt fyrir lágt rýrnunarhlutfall í alþjóðlegum samanburði nam matvælaúrgangur frá starfsemi Haga samtals 1.020 tonnum á árinu 2025. Stærstur hluti þessa úrgangs, eða um 65%, féll til hjá Bönunum, dótturfélagi Haga.

Bananar eru stærsti innflutningsaðili á fersku grænmeti og ávöxtum á Íslandi. Vörur þessar hafa flestar stuttan líftíma og eru Bananar því í kappi við tímann allt frá því að vörurnar eru teknar upp eða tíndar af trjánum. Helsta orsök sóunar eru skemmdir sem verða á innfluttu grænmeti og ávöxtum vegna misbresta á fyrri stigum í virðiskeðjunni, s.s. vegna ófullnægjandi meðferðar eða hitastýringar við flutning frá upprunastað. Þá má einnig rekja stórt hlutfall matvælaúrgangs til afskurðar sem myndast við vinnslu.

Að neðanverðu má sjá þróun á magni matvælaúrgangs á milli ára:

Samtals minnkaði heildarmagn matvælaúrgangs um 1,1% á milli áranna 2024 og 2025 þrátt fyrir aukin umsvif. Minnkaði magn slíks úrgangs um 3,3% hjá Bönunum og um 2,8% hjá matvöruverslunum Bónus og Hagkaups. Á sama tíma jókst magn matvælaúrgangs í annarri starfsemi Haga um 20,1%. Þá aukningu má einkum rekja til tilfallandi rýrnunar á kæli- og frystivörulager Aðfanga.

Markmið og aðgerðir

Að neðan má sjá þau markmið sem Hagar hafa sett sér í tengslum við hringrásarhagkerfið:

Markmið Haga er að ná 79% flokkunarhlutfalli á samstæðugrundvelli fyrir lok árs 2027. Flokkunarhlutfall í starfsemi Haga heldur áfram að hækka og var það 77,2% árið 2025, samanborið við 76,2% árið 2024 og 74,2% árið 2023. Þessi framþróun er ánægjuleg og gefur til kynna að núverandi aðgerðir séu að skila árangri. Áframhaldandi umbætur eru þó nauðsynlegar til að markmiðið náist. Í því skyni verður mikilvægt að viðhalda og efla verkferla hjá rekstrareiningum sem vel hafa staðið að þessum málum og leggja áherslu á að gera betur hjá þeim einingum sem þurfa á úrbótum að halda.

Þær fjórar starfsstöðvar Haga sem voru með hæsta flokkunarhlutfallið á árinu 2025 eru eftirfarandi:

• Vöruhús Banana í Korngörðum með 94,9%
• Vinnsla Ferskra kjötvara í Síðumúla með 92,9%
• Vöruhús Aðfanga í Skútuvogi með 89,6%
• Bónusverslunin í Skipholti með 84,2%

Þá er það sérstakt markmið félagsins að lágmarka matarsóun. Hagar höfðu sett sér markmið um 15% samdrátt á árlegu magni matvælaúrgangs fyrir lok árs 2027 m.v. árið 2023. Hins vegar hefur komið í ljós að erfitt verður að ná umræddu markmiði vegna stöðugrar aukningar í því magni matvæla sem fer í gegnum starfsemi félagsins. Þetta á einkum við um starfsemi Banana, þar sem aukið aðkeypt magn leiðir eðli málsins samkvæmt til aukinnar hættu á rýrnun af þeim ástæðum sem raktar eru að framan.

Ákveðið hefur því verið að tvískipta markmiðinu. Annars vegar verður horft til árlegs samdráttar á rýrnunarhlutfalli hjá Bönunum, þar sem miðað er við magn matvælaúrgangs sem hlutfall af aðkeyptu magni, og hins vegar að heildarmagn matvælaúrgangs hjá öðrum rekstrareiningum Haga minnki um 5% fyrir lok árs 2027 m.v. árið 2023.

Rýrnunarhlutfall Banana lækkaði úr 2,8% árið 2024 í 2,5% árið 2025. Þá hefur magn matvælaúrgangs hjá öðrum rekstrareiningum dregist saman um 1% frá árinu 2023. Þar af hefur matvælaúrgangur minnkað um 10% hjá Bónus og 30% hjá Hagkaup á tímabilinu. Á sama tíma hefur slíkur úrgangur frá annarri starfsemi, þ.e. að Bönunum og matvöruverslunum undanskildum, aukist um 65%, sem að stórum hluta má rekja til tilfallandi rýrnunar hjá Aðföngum á árinu 2025.

Aðgerðir Haga til að sporna við matarsóun eiga sér stað á mismunandi stöðum í virðiskeðjunni, en þær eru einkum eftirfarandi:

• Virk innkaupastýring
• Samtal við birgja og flutningsaðila um góða meðferð vöru við flutninga
• Framstilling í verslun
• Björgun matvæla sem eru á síðasta snúning
• Endurnýting á þeim matvælum sem ekki verður bjargað

Fyrsta og mikilvægasta aðgerðin til að sporna við matarsóun er virk innkaupastýring. Matarsóun byrjar í innkaupaferlinu og ef mistök eru gerð í pöntunarferlinu getur það skapað sóun á hinum endanum í formi umframbirgða. Sem dæmi um aðgerð tengda innkaupastýringu er innleiðing dótturfélaga á hugbúnaðarlausnum sem spá fyrir um innkaupaþörf út frá fyrirliggjandi gögnum.

Þá er einnig mikilvægt að tryggja fullnægjandi meðferð við flutning á vöru, s.s. pökkun og hitastýringu. Virkt samtal við birgja og flutningsaðila er lykilatriði í þessu samhengi. Hafa Bananar t.a.m. sinnt fræðslu til birgja um hvernig best sé að undirbúa vörubretti af ávöxtum og grænmeti til flutninga. Auk þess eiga rekstrareiningar í reglulegum samskiptum við flutningsaðila um meðferð og hitastýringar við flutning á vörum félagsins. 

Framstilling í verslun getur jafnframt leikið stórt hlutverk í að draga úr matarsóun. Með því að raða vörum þannig að eldri vörur séu settar framar nýrri vörum er hægt að lágmarka sóun. Á þar síðasta ári var aukið gæðaeftirlit innleitt í matvöruverslunum Haga í samstarfi við Banana sem tryggir að nýir ávextir séu ekki settir ofan á eldri þannig að þeir skemmist undir þeim. Þetta hefur reynst vel og á sinn þátt í því að magn matvælaúrgangs hefur dregist saman hjá bæði Bónus og Hagkaup.

Þegar matvæli eru komin á síðasta snúning fara ákveðnar aðgerðir í gang í matvöruverslunum Haga. Hafa Bónus og Hagkaup í þessu samhengi beitt dýnamískum afsláttum, þ.e. að setja vörur á lækkað verð sem eru að nálgast síðasta sölu- eða neysludag. Ýmsar leiðir hafa verið farnar í þessum efnum, m.a. með því að merkja slíkar vörur sérstaklega, hafa sérstök svæði eða kæla undir þær og með því að búa til samsetta afsláttarpoka. Framtíðin er þó fólgin í sjálfvirknivæðingu á þessu ferli. Hafa bæði Bónus og Hagkaup innleitt tæknilausn sem gerir þeim kleift að fá upplýsingar um síðasta söludag vöru í gegnum strikamerki frá birgja. Félögin nýta í kjölfarið þessar upplýsingar til að setja afslátt með sjálfvirkum hætti á vörur sem nálgast síðasta söludag þegar þær eru skannaðar inn við afgreiðslukassa. Í dag á þetta við um allan ferskan kjúkling, lambakjöt og nautakjöt sem selt er í verslunum félaganna.  

Ef ekki tekst að bjarga matvælum með framangreindum úrræðum er mikilvægt að tryggja að þau fari í réttan endurnýtingarfarveg, s.s. í jarðgerð eða framleiðslu á metani. Mikil framþróun hefur átt sér stað í þeim efnum hjá þjónustuaðilum sem meðhöndla þann matvælaúrgang sem fellur til í starfsemi Haga.

FLOKKUNARREGLUGERÐIN (E. EU TAXONOMY)

Hagar birtu í þriðja sinn upplýsingar samkvæmt flokkunarreglugerðinni í ársreikningi félagsins fyrir fjárhagsárið 2025/26. Upplýsingagjöfina má finna í kafla ársreikningsins um ófjárhagslega upplýsingagjöf.

Fólk er óaðskiljanlegur hluti af starfsemi Haga, hvort sem um ræðir starfsfólk innan samstæðunnar, starfsfólk hjá birgjum og framleiðendum í aðfangakeðjunni eða neytendur sem nýta sér vörur og þjónustu félagsins. Sem fjölmennur vinnustaður með stóra virðiskeðju og breiðan viðskiptavinahóp hafa Hagar daglega áhrif á fjölda einstaklinga í gegnum starfsemi sína. Kafli þessi fjallar um félagslega þætti og hvernig þeir birtast í starfsemi Haga.

EIGIN MANNAUÐUR

Í lok fjárhagsársins 2025/26 störfuðu 3.494 einstaklingar hjá Högum og geta því stefnur og áherslur félagsins í mannauðsmálum haft áhrif á afar stóran hóp fólks. Samkvæmt niðurstöðu tvíþátta mikilvægismats hefur félagið bæði jákvæð og neikvæð áhrif á eigin mannauð. Neikvæðu áhrifin tengjast einkum vinnuslysum, en jákvæðu áhrifin varða fjölbreytt atriði og eru eftirfarandi:

• Ráðstafanir til að stuðla að öryggi og heilsu starfsfólks
• Ótímabundnir ráðningarsamningar sem meginregla
• Stefna um jafnvægi milli vinnu og einkalífs
• Stefna og aðgerðir sem stuðla að jafnrétti kynjanna
• Tækifæri fyrir starfsmenn til að vaxa og dafna
• Stefna og aðgerðir sem stuðla að fjölbreytni á vinnustað, þ.m.t. þátttaka í atvinnu með stuðningi

Helsta fjárhagslega áhætta Haga í tengslum við eigin mannauð er hversu háð starfsemin er starfsfólki. Atburðir eða atvik sem leiða til þess að stór hluti starfsfólks geti ekki stundað vinnu um langt tímabil geta haft mikil fjárhagsleg áhrif á félagið. Jafnframt er mikilvægt fyrir Haga að standa vel að starfsmannamálum svo auðveldara sé að halda í og laða að gott starfsfólk sem skapar virði fyrir félagið.

Jafnréttis- og mannréttindastefna Haga var endurskoðuð og samþykkt af stjórn félagsins í mars 2026. Það er stefna félagsins að gætt skuli fyllsta jafnréttis milli kynjanna og að allt starfsfólk Haga og dótturfélaga þess sé metið að eigin verðleikum, óháð kyni, aldri, kynhneigð og uppruna. Allt starfsfólk skal njóta sömu virðingar og skulu kynin hafa jafna stöðu innan fyrirtækisins. Hvers konar mismunun er óheimil og verður ekki liðin og er það stefna fyrirtækisins að koma í veg fyrir að slíkt ranglæti eigi sér stað. Stefnan kveður jafnframt á um að starfsfólki sé gert kleift að samræma vinnu og einkalíf með sveigjanlegum og fyrirsjáanlegum vinnutíma og að það hafi rétt til foreldra- og fæðingarorlofs, sem og leyfis vegna annarra brýnna fjölskylduaðstæðna.

Samsetning starfsfólks

Að neðan má sjá upplýsingar um fjölda og samsetningu starfsfólks í starfsemi Haga. Starfsmannafjöldi skv. töflunni endurspeglar heildarfjölda starfsmanna (e. head count) í samstæðu Haga við lok fjárhagsársins 2025/26, að P/F SMS undanskildu. Heildarfjöldi starfsmanna með P/F SMS var 3.494.

Fjölbreytni

Upplýsingar hér að neðan um kynjafjölbreytni taka til framkvæmdastjórnar Haga á meðan aldursdreifing tekur til alls starfsfólks. Sérstök áhersla er lögð á að jafna hlutfall kynja í stjórnendastörfum hjá Högum. Ef staða losnar er gætt að jafnri stöðu kynjanna við ráðningu, að því gefnu að umsækjendur séu jafn hæfir.

Viðunandi laun

Allt starfsfólk Haga fær greidd laun sem nema að minnsta kosti lágmarkslaunum samkvæmt viðurkenndum viðmiðum, s.s. kjarasamningum.

Félagsleg vernd

Allir starfsmenn fyrirtækisins njóta félagslegrar verndar gegn tekjutapi, annaðhvort í gegnum opinberar tryggingar eða kjarasamningsbundin réttindi. Íslenska almannatryggingakerfið tryggir lágmarksvernd gegn tekjutapi vegna veikinda, atvinnumissis, vinnuslysa og örorku, fæðingarorlofs og við starfslok. Auk þess veita kjarasamningar eftir atvikum ýmis viðbótarréttindi, s.s. lengri veikindarétt.

Starfsfólk með skerta starfsgetu

Upplýsingarnar að neðan byggjast á fjölda starfsfólks sem hefur hafið störf fyrir tilstilli verkefnisins „Atvinna með stuðningi“ sem leitt er áfram af Vinnumálastofnun. Að öðru leyti er ekki haldið sérstaklega utan um upplýsingar um starfsfólk með skerta starfsgetu. 

Heilsa og öryggi

Skráð vinnuslys innan samstæðunnar voru samtals 45 á síðasta rekstrarári og var vinnuslysatíðnin 14 vinnuslys per milljón vinnustundir. Stærsti hluti umræddra vinnuslysa átti sér stað í framleiðslu- og vöruhúsahluta samstæðunnar, en þar er hætta á slysum hvað mest vegna eðlis starfseminnar. Engin dauðsföll urðu á árinu vegna vinnutengdra slysa eða veikinda.

Jafnvægi milli vinnu og einkalífs

Allt starfsfólk Haga á lögbundinn rétt til fæðingarorlofs. Eftirfarandi upplýsingar sýna fjölda starfsfólks sem tók fæðingarorlof á liðnu fjárhagsári með sundurliðun eftir kynjum.

Launamunur

Að neðan má finna upplýsingar um þróun á kynbundnum launamun innan Haga á milli ára. Um er að ræða vegið meðaltal af niðurstöðum jafnlaunavottana og -staðfestinga hjá sérhverju félagi innan samstæðunnar, þar sem vægi hvers félags miðast við hlutfall þess af heildarstarfsmannafjölda. Niðurstöður jafnlaunavottana sýna launamun kvenna og karla í sambærilegum störfum.

Markmið og aðgerðir

Hagar hafa sett sér eftirfarandi markmið í tengslum við eigin mannauðsmál:

Starfsánægja er einn af sjálfbærnitengdum lykilmælikvörðum í starfsemi Haga og hefur félagið sett sér markmið um að hún mælist árlega a.m.k. 7,5. Reglulegar púlsmælingar hafa verið gerðar þvert á öll félög innan samstæðunnar frá því í janúar 2021 með aðstoð hugbúnaðarins Moodup. Mælingin hefur farið fram með þeim hætti að könnun sem inniheldur spurningar tengdar starfsánægju hefur verið send á starfsfólk á tveggja mánaða fresti og fær starfsfólk jafnframt tækifæri til að koma sérstökum athugasemdum á framfæri. Öll svör eru ópersónugreinanleg svo starfsfólk geti verið óhrætt við að svara af fullri hreinskilni.

Hugbúnaðarlausnin reiknar í kjölfarið út einkunn fyrir starfsánægju. Meðaleinkunn starfsánægju fyrir alla samstæðu Haga var 7,3 af 10 á síðasta rekstrarári og helst óbreytt á milli ára. Hins vegar hækkaði svokallaður meðmælastuðull (eNPS) í 18 úr 14 á sama tíma, sem gefur til kynna að starfsánægja sé í raun að aukast. Umræddur stuðull hefur hækkað úr 5 frá fjárhagsárinu 2021/22.  Hér má sjá þróun starfsánægju síðustu ár:

Moodup veitti Högum viðurkenninguna "Vinnustaður í fremstu röð" vegna ársins 2025. Viðurkenningin er veitt þeim vinnustöðum sem sýna í verki að þeir hugsa vel um starfsfólk sitt og tryggja því framúrskarandi starfsumhverfi. Skilyrðin sem vinnustaðir þurfa að uppfylla til að fá viðurkenninguna eru eftirfarandi:

• Hlusta: Mæla starfsánægju að minnsta kosti einu sinni á hverjum ársfjórðungi
• Bregðast við: Svara endurgjöf sem starfsfólk skrifar og sýna þannig í verki að álit þess skiptir máli
• Ná árangri: Ná viðmiði um árangur samanborið við aðra vinnustaði í lokamælingu tímabils

Þá hefur það verið markmið hjá Högum að greiða sömu laun fyrir jafnverðmæt störf og að halda kynbundnum launamuni árlega undir 1% á samstæðugrundvelli. Umrætt markmið tekur mið að vegnu meðaltali úr niðurstöðum jafnlaunavottana og -staðfestinga hjá félögum innan samstæðunnar. Launamunur hækkaði lítillega á milli ára eða úr 0,4% í 0,5% og er því áfram innan markmiðs.

Allar rekstrareiningar Haga, sem eru yfir lögbundnum stærðarviðmiðum, hafa lokið jafnlaunavottun, sbr. breytingu á lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna sem lögfest var í júní 2017, og hafa þær innleitt jafnlaunakerfi, sbr. staðal ÍST 85 um jafnlaunavottun.

Hagar leggja áherslu á að fólk hafi jöfn tækifæri til starfa óháð hvers kyns stöðu og uppruna.  Rekstrareiningar Haga, einkum Bónus og Hagkaup, hafa um árabil verið virkir þátttakendur í verkefninu „Atvinna með stuðningi“ (AMS) sem unnið er í samstarfi við Vinnumálastofnun. Verkefnið gengur út á að veita fólki vinnu sem er með skerta starfsgetu vegna andlegrar og/eða líkamlegrar fötlunar. Félögin eru með stærstu vinnustöðum AMS á Íslandi og voru 79 einstaklingar undir lok síðasta fjárhagsárs að störfum hjá samstæðunni sem hófu störf fyrir tilstilli samstarfsins. Með samstarfinu er lögð áhersla á góða samvinnu þar sem færni starfsmannsins er höfð að leiðarljósi.

Þá hafa dótturfélög Haga einnig verið í samstarfi við grunnskóla og fjölmargar stofnanir til að bjóða vinnumöguleika fyrir ungt fólk, flóttafólk og aðra í viðkvæmri stöðu.

Mikil fjölbreytni er jafnframt innan Haga með tilliti til uppruna starfsfólks, en hjá samstæðunni starfar fólk af um 60 þjóðernum. Áhersla er lögð á að þýða fræðslu- og þjálfunarefni yfir á erlend tungumál innan samstæðunnar, en á síðasta rekstrarári innleiddu bæði Bónus og Hagkaup nýja upplýsingaveitu fyrir starfsfólk, Workvivo, sem gerir starfsfólki kleift að þýða upplýsingar yfir á sitt móðurmál. Auk þess hafa tilteknar rekstrareiningar Haga boðið starfsfólki sínu upp á íslenskukennslu í gegnum verkefni á borð við „Bara tala“.

Hér má sjá á heimskorti upprunalönd þeirra sem starfa hjá Högum:

Það er stefna Haga að verða slysalaus vinnustaður og hefur félagið sett sér markmið um að engin skráningarskyld vinnuslys eigi sér stað árlega í rekstri. Sá mælikvarði sem félagið notast við til að meta árangur í því sambandi er vinnuslysatíðni, þ.e. skráð vinnuslys per milljón vinnustundir. Vinnuslysatíðnin var 14 á síðasta rekstrarári sem er hækkun samanborið við fyrra ár þegar hún var 12,7.

Innan samstæðu Haga er mikil áhersla lögð á að tryggja öryggi starfsfólks svo það komist heilt heim eftir vinnu. Rekstrareiningar Haga hafa sjálfar umsjón með heilsu- og öryggismálum í sinni starfsemi, og eru öryggisráðstafanir sniðnar að eðli og þörfum hverrar starfsstöðvar. Sérstakir öryggisstjórar eru til staðar hjá þeim rekstrareiningum þar sem hætta á vinnutengdum slysum er mest til að tryggja markvissa stjórnun og eftirlit með öryggismálum. Dæmi um aðgerðir sem rekstrareiningar hafa innleitt í þessu tilliti eru:

• Öryggishandbækur
• Regluleg fræðsla og þjálfun
• Áhættumöt
• Öryggisúttektir
• Atvikaskráning, þ.m.t. á „næstum“ slysum, og úrbótavinna til að fyrirbyggja raunveruleg slys

Félög Haga hafa einnig ráðist í fjölbreyttar aðgerðir til að efla heilsu starfsfólks. Meðal annars er boðið upp á heilsusamlegt millimál, líkamsræktarstyrki og þjónustu frá Heilsuvernd. Á árinu 2025 hóf Olís samstarf við Greenfit þar sem markmiðið er að efla vellíðan og heilsulæsi starfsfólks. Með samstarfinu fær starfsfólk Olís aðgang að heildrænni heilsumælingu og einstaklingsmiðaðri innsýn í eigin heilsu í gegnum tæknilausn Greenfit. Greenfit sér um framkvæmd mælinga á starfsstöðvum Olís þar sem mældir eru lykilþættir efnaskiptaheilsu, þ.á.m. blóðgildi, blóðþrýstingur, líkamssamsetning og gripstyrkur. Starfsfólk fær aðgang að niðurstöðum sínum í öruggri lausn ásamt fræðslu og hvatningu til úrbóta. Fyrstu niðurstöður sýna nú þegar jákvæðar breytingar hjá starfsfólki á milli mælinga.

Þá er lögð sérstök áhersla á að starfsfólk hafi tækifæri til þess að vaxa og dafna í starfi. Í því skyni hafa Hagar sett sér markmið um að innleiða ramma fyrir starfsþróunarviðtöl hjá þeim dótturfélögum sem hafa ekki haft slíkan ramma og að hefja mælingar á fjölda slíkra viðtala. Flest félög innan samstæðu Haga hafa nú innleitt regluleg starfsþróunarviðtöl.

Hvert dótturfélag í samstæðu Haga heldur utan um starfsþróunarmál og sér um að skipuleggja fræðslu og þjálfun til starfsfólks í sinni starfsemi. Á meðal annarra aðgerða sem dótturfélögin hafa innleitt í þessu samhengi eru leiðtogaþjálfun verslunarstjóra, nýliðafræðsla, aukið aðgengi að fjölbreyttum námskeiðum og námsstyrkir.

STARFSFÓLK Í VIRÐISKEÐJU

Það gefur auga leið að mikill fjöldi starfsfólks er í virðiskeðju Haga. Um er að ræða fólk sem starfar á víð og dreif um heiminn við fjölbreytt störf, þ.m.t. í heildsölu, framleiðslu og landbúnaði. Við gerð tvíþátta mikilvægismats voru hugsanleg áhrif á starfsfólk í virðiskeðju Haga skoðuð. Var það niðurstaða félagsins að með því að bjóða upp á vörur frá framleiðendum sem virða réttindi starfsfólks að vettugi gætu Hagar haft neikvæð áhrif. Hins vegar með því að setja skýrar kröfur til birgja samstæðunnar, krefja þá um að setja sambærilegar kröfur til sinna birgja og innleiða virkt eftirlit með birgjum gæti félagið haft jákvæð áhrif á vinnuaðstæður og mannréttindi starfsfólks í virðiskeðjunni.

Markmið og aðgerðir

Hagar hafa sett sér eftirtalin markmið í sambandi við starfsfólk í virðiskeðju félagsins:

Það er markmið Haga að allir birgjar samþykki siðareglur Haga og dótturfélaga. Í siðareglunum er m.a. kveðið á um að birgi skuli fylgja lögum, reglum og alþjóðlegum samningum um vernd mannréttinda, og að hann tryggi starfsfólki öruggt og heilsusamlegt starfsumhverfi. Þá er einnig gerð krafa um að birgi framfylgi framangreindu gagnvart aðfangakeðju sinni. Líkt og áður hefur komið fram er unnið að innleiðingu siðareglnanna í innkaupasamninga.

Hagar höfðu áður sett sér markmið um innleiðingu formlegs birgjamats á helstu birgjum samstæðunnar. Markmiðið var m.a. mótað með hliðsjón af CSDDD-tilskipun Evrópusambandsins (e. Corporate Sustainability Due Diligence Directive), sem gerir kröfu um ákveðið eftirlit með birgjum og hefði í upphaflegri mynd náð til starfsemi Haga. Í kjölfar svokallaðrar Omnibus-tillögu var gildissvið umræddrar tilskipunar hins vegar þrengt með þeim hætti að stærðarviðmið fóru úr 1000 starfsmönnum í 5000. Það er því ljóst að tilskipunin nær ekki til starfsemi Haga í núverandi mynd.

Með hliðsjón af framangreindu var ákveðið að breyta áherslum félagsins á þessu sviði. Í stað almenns formlegs birgjamats verður aukin áhersla lögð á að tryggja að birgjar þeirra vara eða vöruflokka sem talin eru fela í sér aukna áhættu í tengslum við mannréttindi og starfsaðstæður geti sýnt fram á viðeigandi úttektir, vottanir eða aðrar staðfestingar frá óháðum þriðju aðilum.

Í því samhengi hafa Bananar, sem kaupa inn ávexti og grænmeti víðs vegar að úr heiminum, leitast við að tryggja að birgjar geti sýnt fram á svokölluð GRASP (e. Global G.A.P. Risk Assessment on Social Practice) vottorð fyrir þær framleiðslustöðvar þar sem sérhver vara er upprunnin. GRASP vottorð staðfestir að farið hafi fram úttekt á vinnuskilyrðum, öryggi og heilbrigði starfsmanna, sem og öðrum lykilþáttum sem lúta að mannréttindum í framleiðsluferlinu.

Þá mun nýtt innkaupasamstarf Haga og Salling Group jafnframt styðja við þessa áherslu, en stefnt er að því að vörur frá Salling verði stór hluti af vöruúrvali Haga fyrir lok yfirstandandi rekstrarárs. Salling Group hefur lagt ríka áherslu á ábyrg innkaup og eftirfylgni með sjálfbærni- og mannréttindakröfum í virðiskeðju sinni. Samstarfið skapar því Högum aukin tækifæri til að byggja á þeirri vinnu við eftirfylgni og áhættumat í tengslum við vöruinnkaup.

NEYTENDUR

Neytendur eru hornsteinn í starfsemi Haga. Þau áhrif sem Hagar hafa á neytendur og teljast mikilvæg samkvæmt tvíþátta mikilvægismati félagsins eru margvísleg og tengjast m.a. kjörum neytenda, lýðheilsu, aðgengi að upplýsingum og aðgengi að nauðsynjavörum. Helsta fjárhagslega áhætta félagsins í tengslum við málaflokkinn felst í því hversu háð starfsemin er neytendum, sem skipa langstærstan hluta viðskiptavina félagsins.

Hagar hafa lagt metnað sinn frá upphafi í að þjóna neytendum með ábyrgum hætti og er það stefna félagsins að hafa hagsmuni neytenda og lýðheilsu í fyrirrúmi í starfsemi sinni. Lögð er áhersla á ríkulegt framboð af heilsusamlegum valkostum auk þess að bjóða neytendum hagstæðustu kjör hverju sinni óháð staðsetningu.

Markmið og aðgerðir

Hér má sjá þau markmið sem Hagar hafa skilgreint og tengjast neytendum:

Það hefur verið stefna Bónus frá stofnun að bjóða upp á ódýrustu matarkörfuna um allt land. Þrátt fyrir aukna samkeppni á lágvöruverðsmarkaði á undanförnum árum hefur ekki verið brugðið frá þessari stefnu og er það enn markmið Bónus að bjóða upp á hagstæðustu kjör sem völ er á. Á árinu 2025 var Bónus samkvæmt könnunum að jafnaði með lægsta verðið í öllum þeim sveitarfélögum sem félagið starfrækir verslanir að Kópavogi undanskildum.

Það hefur jafnframt verið sérstakt markmið Haga að vinna fyrir bættum kjörum neytenda. Stöðugt er hjá Högum unnið að því að sporna við verðhækkunum frá birgjum og leitað leiða til þess að bjóða upp á hagkvæmari kosti. Afrakstur þessarar vinnu leiddi m.a. til þess að hjá Bónus lækkaði verð á 850 vörunúmerum á milli ára og verð stóð í stað á tæplega 1600 vörum þrátt fyrir verðbólguþrýsting. Þá hafa Hagar, í samstarfi við birgja, unnið að því að bjóða viðskiptavinum regluleg afsláttarkjör í gegnum nýtt vildarkerfi Haga, Takk, sem og Ódýrast vikunnar í Bónus. Hið síðarnefnda skilaði neytendum samanlögðum sparnaði upp á rúmar 300 milljónir á síðasta rekstrarári.

Mikil vinna á síðasta ári fór einnig í að koma á innkaupasamstarfi við danska verslunarrisann Salling Group. Samstarfið mun gera bæði Bónus og Hagkaup kleift að bjóða landsmönnum upp á lægra verð, aukið vöruúrval og enn betri gæði en áður. Fyrstu vörurnar eru nú þegar komnar í hillur hjá Bónus og Hagkaup, en úrvalið mun stækka ört á næstu mánuðum og verða fleiri en þúsund vörunúmer í boði fyrir lok yfirstandandi rekstrarárs.

Í byrjun árs 2025 hóf Bónus nýtt samfélagsverkefni undir heitinu Barnabónus, sem miðar að því að styðja við bakið á nýbökuðum foreldrum og létta á fjárhagslegum áhyggjum fyrstu mánuðina eftir fæðingu. Barnabónus er vegleg vöggugjöf með nauðsynlegum vörum fyrir nýbura og foreldra þeirra, en vörurnar eru valdar í samvinnu við fagfólk. Pakkarnir eru settir saman á Íslandi af sjálfboðaliðum sem leggja fram vinnu sína til styrktar Gleym mér ei, samtökum sem styðja foreldra sem hafa upplifað missi á meðgöngu, í fæðingu eða skömmu eftir fæðingu. Barnabónus miðar að því að veita öllum börnum jafna byrjun og geta allir verðandi og nýbakaðir foreldrar sótt um að fá vöggugjöfina sér að kostnaðarlausu. Alls voru 4.002 Barnabónusar afhentir á árinu 2025, sem jafngildir 95% fæðinga á árinu. Barnabónus mun áfram standa nýburum til boða á árinu 2026.

Hagar og dótturfélög geta í gegnum vöruúrval sitt haft umtalsverð áhrif á lýðheilsu. Lögð er áhersla á ríkulegt framboð af heilsusamlegum valkostum í verslunum Haga.  Eitt af þeim undirmarkmiðum sem Hagar hafa skilgreint í þessu samhengi er að auka selt magn af grænmeti og ávöxtum um 3% á milli ára. Söluaukning þessi var 6,6% á síðasta ári. Markmiðinu var því náð og gott betur. Til þess að auka neyslu á umræddum vörum hefur félagið unnið að því að gera hana aðgengilegri, s.s. með því að auka úrval af niðurskornu grænmeti og ávöxtum ásamt tilbúnum grænmetisréttum.

Í apríl 2025 hófst sala á íþróttanammi undir merkjum Latabæjar í verslunum Bónus, Hagkaups og Olís. Um er að ræða samstarfsverkefni dótturfélaga Haga og Latabæjar sem hefur það markmið að auka neyslu ungmenna á ávöxtum og grænmeti með því að gera það að spennandi og auðveldum valkosti.

Sem dæmi um aðrar aðgerðir til að efla lýðheilsu í samstæðu Haga er opnun á Lemon mini útibúum á þjónustustöðvum Olís, gjaldfrjálsir ávextir fyrir börn í verslunum og sérstakir tilboðsdagar á heilsuvörum í verslunum Hagkaups.

Hagar líta á það sem samfélagslegt hlutverk sitt að tryggja gott aðgengi að matvöru og annarri nauðsynjavöru um landið allt. Matvöruverslanir Haga á Íslandi eru samtals 40 og þar af eru 14 staðsettar í þéttbýliskjörnum utan höfuðborgarsvæðisins. Þá starfrækir dótturfélag Haga, Olís, 67 útibú og þar af 50 á landsbyggðinni. Auk þess sendir netverslun Eldum rétt matarpakka um landið allt og hóf Hagkaup sömuleiðis heimsendingar í samstarfi við Wolt á árinu 2025.

Allar matvöruverslanir Haga eru hannaðar með það í huga að tryggja gott aðgengi fyrir fólk í hjólastólum og hefur Olís markvisst unnið að því að auka slíkt aðgengi, s.s. með uppsetningu á römpum og sjálfvirkum rennihurðum á þjónustustöðvum. Auk þess hefur Bónus boðið upp á gjaldfrjálsar ferðir í verslanir fyrir aldraða einstaklinga á höfuðborgarsvæðinu til að létta þeim umstangið við að komast í matvöruverslun til að versla sér í matinn.

Stjórnarhættir Haga eru markaðir af lögum nr. 2/1995 um hlutafélög, samþykktum félagsins og starfsreglum stjórnar. Í samþykktum er kveðið á um tilgang félagsins í kafla 1, hlutafé í kafla 2, hluthafafundi í kafla 3, um stjórn og forstjóra í kafla 4 og 5 og um reikningshald og endurskoðun í kafla 6. Gildandi starfsreglur, sem voru samþykktar af stjórn þann 22. mars 2024, eru settar skv. 5. mgr. 70. gr. laga um hlutafélög og eru samþykktum félagsins til fyllingar, sbr. grein 4.20 í samþykktum. Gildandi starfskjarastefna Haga var staðfest á aðalfundi félagsins þann 27. maí 2025, en hún nær til allra helstu þátta í starfs- og launakjörum stjórnarmanna félagsins, forstjóra og annarra æðstu stjórnenda samstæðunnar. Endurskoðuð starfskjarastefna verður lögð fyrir næsta aðalfund félagsins til samþykktar þann 21. maí 2026.

SJÁLFBÆRNISTJÓRNUN

Ábyrgð stjórnar og stjórnenda á sjálfbærnimálum er skjalfest í sjálfbærnistefnu Haga, þar sem fram kemur að umræddir aðilar beri ábyrgð á málaflokknum og skuli markvisst vinna að innleiðingu stefnunnar innan samstæðunnar. Í stefnunni er jafnframt tilgreint að sérstakt sjálfbærniráð, skipað fulltrúum móðurfélags og allra dótturfélaga, komi reglulega saman og beri ábyrgð á innleiðingu stefnunnar og samræmingu aðgerða.

Stjórnskipulag fyrir sjálfbærnitengd málefni hjá Högum er með eftirfarandi hætti:

Stjórn Haga hefur yfirumsjón með stöðu sjálfbærnimála hjá samstæðunni og staðfestir sjálfbærnitengdar stefnur félagsins.

Forstjóri og framkvæmdastjórn Haga koma að mótun og hafa eftirlit með stefnum, markmiðum og aðgerðum á samstæðugrundvelli. Forstjóri staðfestir auk þess sjálfbærniuppgjör Haga.

Forstöðumaður sjálfbærni hjá Högum heyrir undir forstjóra félagsins og kemur að mótun og innleiðingu á stefnum, markmiðum og aðgerðum á samstæðugrundvelli. Hann hefur umsjón með sjálfbærniuppgjöri samstæðu, sinnir ráðgjöf við dótturfélög í sjálfbærnitengdum málefnum og leiðir sjálfbærniráð Haga sem er skipað fulltrúum úr hverju dótturfélagi.

Sjálfbærniteymi og sjálfbærnifulltrúar dótturfélaga móta og innleiða stefnur, markmið og aðgerðir á dótturfélagsgrundvelli, sinna gagnaöflun fyrir sjálfbærniuppgjör og hafa fulltrúa í sjálfbærniráði Haga. Sjálfbærniteymi hvers dótturfélags samanstendur af framkvæmdastjóra og öðru lykilstarfsfólki dótturfélags.

SAMSETNING STJÓRNAR HAGA

Stjórn Haga er skipuð fimm einstaklingum en samkvæmt samþykktum félagsins skal við stjórnarkjör tryggja að hlutfall hvors kyns sé ekki lægra en 40%. Á árinu 2025 voru konur 60% stjórnarmeðlima, óbreytt frá fyrra ári. Þá eru starfandi þrjár nefndir hjá félaginu, endurskoðunarnefnd, starfskjaranefnd og tilnefningarnefnd. Ein kona og tveir karlar sinna formennsku í umræddum nefndum. Hvað varðar reynslu og þekkingu meðlima stjórnar og framkvæmdastjórnar vísast til stjórnarháttayfirlýsingar.

VIÐSKIPTASIÐFERÐI

Í siðareglum Haga og dótturfélaga er lögð áhersla á að stjórn og starfsfólk skuli ávallt fara að lögum og almennum viðmiðum um siðferði í viðskiptum og að fylgt sé þeim reglum sem félagið setur á hverjum tíma. Kveðið er á um að óheimilt er að misnota aðstöðu sína í starfi, þannig að félagið beri skaða af og eru starfsmenn hvattir til að tilkynna næsta yfirmanni ef þeir verða vitni að spillingu eða óreiðu innan félagsins. Siðareglur þessar leggja einnig áherslu á að forða starfsmönnum frá að taka ákvarðanir sem skapað geta hagsmunaárekstra en meginreglan er sú að hagsmunir starfsmanna og félagsins skuli fari saman. Þá er óheimilt að taka við gjöfum, boðsferðum eða annars konar fríðindum frá viðskiptamönnum félagsins nema með samþykki yfirmanns.

Hjá samstæðunni hefur einnig verið unnið áhættumat vegna aðgerða gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, sbr. lög nr. 140/2018. Samhliða áhættumatinu samþykkti stjórn stefnu félagsins um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Tilgangur stefnunnar er að koma á og viðhalda skilvirku kerfi til að sporna við að þjónusta og vörur Haga og dótturfélaga verði notaðar í ólöglegum tilgangi er tengist peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Félagið er tilkynningaskyldur aðili á grundvelli laganna vegna útleigu fasteigna og mætir mögulegum tilvikum vegna spillingar eða mútuþægni vegna þeirrar starfsemi með mildunaraðgerðum sem hafa í för með sér að eftirstæð áhætta er lágmörkuð niður í litla sem enga.

VERND UPPLJÓSTRARA

Til staðar hjá félaginu eru reglur um vernd uppljóstrara í samræmi við lög nr. 40/2020 um vernd uppljóstrara. Reglunum er ætlað að koma á skilvirku úrræði til að koma upplýsingum og/eða gögnum á framfæri um brot á lögum eða ámælisverða háttsemi og styðja og vernda þá sem slíkt gera. Markmið reglnanna er að fyrirbyggja misferli og draga úr tjóni sem slíkt kann að hafa í för með sér fyrir samstæðu Haga, viðskiptavini samstæðunnar, samfélagið og aðra hagaðila.

SAMSKIPTI VIÐ BIRGJA

Hagar eru með stóra og flókna virðiskeðju sem teygir anga sína um heim allan. Með því að setja skýrar kröfur til birgja, krefja þá um að setja sambærilegar kröfur til sinna birgja og innleiða virkt eftirlit með birgjum geta Hagar og dótturfélög haft mikil jákvæð samfélagsleg áhrif.

Þann 13. febrúar 2024 samþykkti framkvæmdastjórn félagsins siðareglur birgja Haga og dótturfélaga. Siðareglunum er ætlað að ná til allra birgja samstæðunnar og er birgjum gert að tryggja framfylgd þeirra gagnvart aðfangakeðju sinni. Siðareglurnar setja eftirfarandi kröfur á birgja í fjórum málaflokkum, þ.e. umhverfismálum, mannauðsmálum, velferð dýra og stjórnarháttum.

Umhverfi

Birgi leggi sig fram við að þekkja bein og óbein áhrif starfseminnar á umhverfið og draga úr neikvæðum áhrifum eftir fremsta megni. Með neikvæðum áhrifum er m.a. átt við losun gróðurhúsalofttegunda, hvers konar mengun, óhóflegan ágang á auðlindir jarðar og athafnir sem stuðla að hnignun líffræðilegrar fjölbreytni og vistkerfa.

Fólk

Birgi fylgi lögum, reglum og alþjóðlegum samningum um vernd mannréttinda. Hvers lags nauðungarvinna, barnaþrælkun eða nútímaþrælahald verður ekki liðin hvorki hjá birgja sjálfum né í aðfangakeðju hans.

Birgi tryggi starfsfólki öruggt og heilsusamlegt starfsumhverfi og fari eftir lögum og reglum viðkomandi lands um aðbúnað og öryggi á vinnustað.

Birgi tryggi jöfn tækifæri starfsfólks og mismuni ekki á grundvelli kyns, kynþáttar, trúarbragða, aldurs, fötlunar, kynhneigðar, þjóðernis eða annarrar stöðu.

Birgi greiði starfsfólki sínu sanngjörn laun, sem nema í hið minnsta lágmarkslaunum samkvæmt lögum, reglum og/eða kjarasamningum viðkomandi lands.

Birgi styðji félagafrelsi og viðurkenni rétt til kjarasamninga.

Velferð dýra

Birgjar sem hafa atvinnu af framleiðslu dýraafurða eða sem meðhöndla með öðrum hætti dýr í starfsemi sinni skulu tryggja mannúðlega meðferð dýra og fylgja lögum og reglum um velferð dýra í hvívetna.

Stjórnarhættir

Birgi stundi eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti, viðhafi gott siðferði í viðskiptum og fylgi lögum og reglum í viðkomandi landi.

SKATTASTEFNA OG SKATTASPOR

Uppfærð skattastefna var samþykkt af stjórn Haga þann 21. mars 2025. Skattastefnan veitir leiðbeiningar um stjórnun skattamála og skattaáhættu sem tengjast rekstri samstæðunnar, reglufylgni og samskipti við skattayfirvöld. Skattastefnan á við um alla beina og óbeina skatta sem eiga við um Haga sem fyrirtæki og vinnuveitanda. Megináhersla Haga í skattamálum er að hafa sjálfbæra skattanálgun og hafa Hagar einsett sér að standa við allar skyldur er varða skatta og skil á þeim í samræmi við lög og reglur, á sama tíma og gildum félagsins er fylgt.

Skattaspor Haga hefur nú verið reiknað út og birtist það í annað sinn í árs- og sjálfbærniskýrslu þessari. Skattasporið inniheldur allar greiðslur sem félög í samstæðunni á Íslandi greiða til ríkis, sveitarfélaga og lífeyrissjóða, auk skatta sem félögin innheimta fyrir hönd yfirvalda. Á árinu 2025/26 nam skattaspor samstæðunnar samtals 40.824 m.kr. og skiptist þannig að gjaldfærðir skattar námu 15.393 m.kr. og innheimtir skattar 25.431 m.kr.

Félögin greiddu til viðbótar virðisaukaskatt að fjárhæð 30.836 m.kr. vegna kaupa á aðföngum og þjónustu sem myndaði rétt til endurgreiðslu. Útskattur sem lagður var á sölu innanlands nam 34.246 m.kr. Mismunurinn nam 3.410 m.kr. sem félögin skiluðu í formi útskatts umfram innskatt í ríkissjóð.

Hagar og dótturfélög leggja ríka áherslu á að styðja við og gefa aftur til samfélagsins, til að mynda með því að styrkja verkefni sem hvetja til hollustu og hreyfingar barna, hafa jákvæð áhrif á umhverfið og uppbyggingu samfélagsins og huga að heilsu og öryggi landsmanna. Málaflokkarnir eru margir og mismunandi og eru ákvarðanir um þær áherslur og stefnur teknar innan hvers fyrirtækis fyrir sig. Hér má sjá samantekt á nokkrum skemmtilegum verkefnum á árinu.

STUÐNINGUR VIÐ ÍÞRÓTTA- OG ÆSKULÝÐSSTARF

Bónus, Hagkaup og Olís hafa öll um árabil stutt ötullega við íþrótta- og æskulýðsstarf um allt land. Samstarf Bónus og Körfuknattleikssambands Íslands (KKÍ) hélt áfram á árinu í samræmi við þriggja ára samning sem gerður var árið 2024, en bera úrvalsdeildir karla og kvenna nafnið Bónus deildin. Samstarfið styður bæði við afreks- og almennt körfuboltastarf og er jafnframt nýtt sem vettvangur til að hvetja almenning til heilbrigðari lífsstíls.

Þá hefur Olís um árabil verið öflugur bakhjarl Handknattleikssambands Íslands (HSÍ). Þar ber helst að nefna samstarf um efstu deildir karla og kvenna í handbolta sem bera nafnið Olís deildin og Grill 66 deildin. Samstarfið hófst árið 2013 og felur í sér beinan styrk til deildanna með það markmið að efla ásýnd og aðsókn í handbolta á Íslandi og fjölga iðkendum. Olís er einnig aðalstyrktaraðili Olísmótsins á Selfossi og ÓB mótsins á Sauðárkróki þar sem samtals 1600 ungir knattspyrnuiðkendur, stúlkur og drengir, tóku þátt á árinu 2025. Olís styður jafnframt við ýmis íþróttafélög á þeim svæðum þar sem fyrirtækið er með starfsemi, þá einkum á landsbyggðinni. Í þeim styrktarsamningum er lögð rík áhersla á uppbyggingu barna- og unglingastarfs umræddra félaga.

Dótturfélög Haga hafa um langa hríð stutt vel við hvers kyns íþróttaiðkun og æskulýðsstarf á Íslandi. Styrkirnir á árinu hlaupa á mörgum tugum og renna til íþróttafélaga um allt land, þá einna helst í handbolta, fótbolta og körfubolta.

RÚTUFERÐIR FYRIR ALDRAÐA Í MATVÖRUVERSLANIR

Bónus hefur um árabil boðið upp á reglulegar og gjaldfrjálsar rútuferðir í verslanir félagsins fyrir aldraða á höfuðborgarsvæðinu. Markmið verkefnisins er að auðvelda eldri borgurum aðgengi að nauðsynjavörum og draga úr félagslegri einangrun með því að styðja við sjálfstæði í daglegu lífi.

FRÍTT Í SUND FYRIR UNGMENNI Í RUNAVÍK Í FÆREYJUM

Á árinu 2025 opnaði SMS nýjan verslunarkjarna, Bryggjuna, í Runavík í Færeyjum. Verslunarkjarninn er hluti af uppbyggingu nýs miðbæjarsvæðis í bænum og hýsir meðal annars verslanirnar Bónus, Rumbul og Skálk, auk veitingastaðarins Sunset. Við opnun Bryggjunnar afhenti Niels Mortensen, forstjóri SMS, bæjarstjóra Runavíkur styrk að fjárhæð 250 þúsund færeyskar krónur, jafnvirði um 5 milljóna íslenskra króna. Styrkurinn er ætlaður til að fjármagna gjaldfrjálsar sundferðir fyrir börn og ungmenni að 15 ára aldri í sveitarfélaginu á árinu 2026.

STUÐNINGUR VIÐ STARF SAMHJÁLPAR

Aðföng hefur um langt skeið stutt við starfsemi Samhjálpar með matargjöfum. Samstarfið byggir á því að Aðföng taka til hliðar matvæli, sem eru að nálgast síðasta söludag eða bera útlitsgalla á ytri umbúðum, en eru heilnæm, næringarrík og hæf til neyslu. Vikulegar sendingar fara á kaffistofu Samhjálpar, þar sem einstaklingar í neyð sem hafa ekki tök á að sjá sér farborða fá næringu og félagsskap.

Allt frá árinu 1981 hefur Samhjálp mætt stigvaxandi þörf á kaffistofunni sinni og er það sannur heiður fyrir Aðföng að geta stutt við starfsemina með þessum hætti. Samstarfið er auk þess eitt af nokkrum verkefnum Aðfanga í viðleitni þess að lágmarka sóun.

SAMSTARF VIÐ SLYSAVARNARFÉLAG LANDSBJARGAR

Frá árinu 2012 hefur Olís verið einn aðal styrktar- og samstarfsaðili Slysavarnarfélagsins Landsbjargar. Styrkir felast meðal annars í beinum fjárstuðningi til samtakanna og góðum afsláttarkjörum á eldsneyti. Einnig eru haldnir sérstakir fjáröflunardagar þar sem hluti af sölu eldsneytis þann dag rennur til Landsbjargar. Á árinu 2025 voru haldnir þrír "dælum til góðs" afsláttardagar þar sem lykil- og korthafar Olís og ÓB fengu 25 króna afslátt af eldsneytislítranum og 5 krónur af hverjum seldum lítra runnu óskiptar til Landsbjargar. Um 6 milljónir króna söfnuðust með þessum hætti. Með samstarfinu vill Olís tryggja að björgunarsveitir landsins séu vel í stakk búnar til þess að aðstoða Íslendinga og erlenda ferðamenn sem eru á ferð um landið. Olís hefur að auki boðið björgunarsveitum sérstaka neyðaraðstoð með því að opna afgreiðslustöðvar sínar að kvöld- og næturlagi ef björgunaraðgerðir eru í gangi svo björgunarsveitir hafi aðgang að eldsneyti og öðrum búnaði á öllum tímum sólarhringsins.

JÓL Í SKÓKASSA

Bónus og Olís hafa stutt við hið árlega verkefni Jól í skókassa. Um er að ræða alþjóðlegt verkefni sem felst í því að gleðja börn sem lifa við fátækt, sjúkdóma og erfiðleika með því að gefa þeim jólagjafir. Gjafir eru settar í skókassa og sendar til barna í neyð í Úkraínu. Á síðasta ári var lögð sérstök áhersla á leikföng til ungra drengja þar sem vöntunin var talsverð fyrir þann hóp. Íslensku skókössunum er dreift á munaðarleysingjaheimili, barnaspítala og til barna einstæðra mæðra sem búa við mikla fátækt. Ár hvert safnast um 5.000 kassar, en Bónus og Olís hafa stutt verkefnið bæði með vinnuframlagi og ýmsum gjafavörum.

KJÖLFESTA FESTU

Í upphafi árs 2026 urðu Hagar kjölfesta Festu, miðstöðvar um sjálfbærni. Hagar hafa verið aðilar að Festu frá árinu 2016, en með því að gerast kjölfesta styður félagið með enn markvissari hætti við starfsemi samtakanna og þróun sjálfbærs atvinnulífs á Íslandi. Festa er vettvangur fyrirtækja, sveitarfélaga og stofnana sem vinna að framgangi sjálfbærni í íslensku samfélagi með fræðslu, samstarfi og miðlun þekkingar. Kjölfestuaðild felur í sér sérstakt framlag til starfsemi Festu umfram almenn félagsgjöld.

VIÐSKIPTAVINIR OG VERSLANIR TAKA HÖNDUM SAMAN

Verslanir Haga áttu frumkvæðið að mörgum skemmtilegum verkefnum á árinu þar sem verslanirnar og viðskiptavinir sameinuðust um að styðja við góð málefni. Má þar helst nefna söfnun Bónus og Hagkaups til styrktar Krabbameinsfélaginu og söfnun Hagkaups fyrir Mæðrastyrksnefnd. Verkefnin voru útfærð með þeim hætti að viðskiptavinum bauðst að leggja málefnunum lið við sjálfsafgreiðslukassa verslananna, auk þess sem verslanirnar lögðu fram mótframlag. Samtals söfnuðust 7 milljónir með þessum hætti til Krabbameinsfélagsins og 2,5 milljónir til Mæðrastyrksnefndar.

UPPSPRETTAN - NÝSKÖPUNARSJÓÐUR HAGA

Í upphafi árs 2021 tóku Hagar mikilvægt skref í stuðningi við nýsköpun í matvælaiðnaði með stofnun á Uppsprettunni, nýsköpunarsjóði Haga. Tilgangur sjóðsins er að virkja og styðja frumkvöðla til nýsköpunar og þróunar í íslenskri matvælaframleiðslu.

Styrkjum var úthlutað í fimmta sinn úr Uppsprettunni í febrúar 2026, en alls hefur sjóðurinn styrkt 50 verkefni fyrir um 70 milljónir króna frá stofnun. Auk fjárhagslegs stuðnings fá styrkhafar ráðgjöf og aðstoð frá starfsfólki Haga og dótturfélaga. 

Sjóðurinn leggur áherslu á stuðning við sprotaverkefni í matvælaframleiðslu sem taka tillit til:

• Sjálfbærni: Er hugað að umhverfisáhrifum við framleiðslu og dreifingu og stuðlar verkefnið að minni matarsóun eða betri nýtingu á hráefnum?
• Virði: Er verkefnið og framleiðslan að stuðla að aukinni verðmætasköpun, neytendum til hagsbóta?
• Nýnæmi: Er varan ný af nálinni og verið að nota nýstárlegar aðferðir, tækni eða ferla við framleiðslu og er verið að framleiða matvæli sem eru ef til vill aðeins fáanleg í gegnum innflutning?

Sjóðurinn leggur sérstaka áherslu á að hafa umsóknar- og matsferlið einfalt í þeim tilgangi að virkja góðar hugmyndir í matvælaframleiðslu.

STYRKHAFAR UPPSPRETTUNNAR 2026

Tugir umsókna bárust um styrk í sjóðinn og valdi matsnefnd níu verkefni til styrkveitingar fyrir árið 2026.

Eftirfarandi verkefni hlutu styrkveitingu 2026

Stökkfiskur: Framleiðsla og markaðssetning á snakkvörum í nýjum og nútímalegum búningi. Teymið að baki Stökkfiski samanstendur af Sölva Steini Helgasyni, Sigrúnu Finnu Snædal, Zöru Gerson og Magnúsi V. Snædal.

GABRÍELA: Framleiðsla og markaðssetning á hágæða majónesi sem notast við avókadóolíu í stað hefðbundinnar repjuolíu. Að baki verkefninu stendur Helga Gabríela Sigurðardóttir.

Oatme: Framleiðsla og markaðssetning á hollum og prótínbættum hafragraut. Hafragrauturinn er bragðbættur með frostþurrkuðum berjum og ávöxtum. Sölvi Ólason fer fyrir verkefninu.

Helga Magga: Framleiðsla og markaðssetning á próteinríku pizzadeigi sem byggir á vinsælustu uppskrift Helgu Margrétar Gunnarsdóttur frá upphafi.

R8iant: Framleiðsla og markaðssetning á steinefna- og saltdrykkjum í nýjum búningi. Að baki R8iant standa þau Aron Gultekin Can og Erna María Björnsdóttir.

Neskja: Framleiðsla og markaðssetning á íslensku handgerðu hágæðakonfekti. Að baki Neskju standa konfektgerðarmeistararnir Ívar Kjartansson og Chidapha Kruasaeng.

Icelandic Gourmet Foods: Framleiðsla og markaðssetning á íslenskum sjávarréttum, unnum úr fersku hráefni og varðveittum með hefðbundinni niðursuðu. Að baki verkefninu standa Sigurlaugur Þorkelsson og Einar Víglundsson.

North Tropics: Framleiðsla og markaðssetning á hágæða mat- og heilsuvörum úr sveppum. Teymið að baki North Tropics samanstendur af þeim Adam Karli Helgasyni, Ragnari Raul Cardona, Álfgeiri Alejandro Önnusyni og Robert Cardona.

Norr Energy Gum: Framleiðsla og markaðssetning á sykurlausu tyggjói með virkni. Að baki verkefninu standa þau Hörður Jens Guðmundsson og Lena Rut Kristjánsdóttir.

Nánari upplýsingar um Uppsprettuna og næstu styrkúthlutanir má finna á heimasíðu sjóðsins uppsprettan.hagar.is